3V & transitie

Hoe wij werken aan vervanging, vermindering, verfijning en transitie

Jaarverslag 2025
Menu

Homepage

Verantwoording

Onze kijk op dierproeven, dierenwelzijn en open communicatie

3V & transitie

Hoe wij werken aan vervanging, vermindering, verfijning en transitie

Trends

Aantallen proefdieren en dierproeven over meerdere jaren

Verfijning

Verfijning is het zo goed mogelijk zorg dragen voor het welzijn van proefdieren en het zoveel mogelijk vermijden van situaties die het welzijn van de dieren aantasten. Voorbeelden van verfijning zijn: kooiverrijking (strooisel, speelgoed), voldoende ruimte, groepsverblijven, verdoving, pijnstilling, intensieve controle van het welzijn, en training van dieren.

Cursussen over diersoorten

De cursussen (met FELASA-accreditatie) over specifieke diersoorten die ingezet worden als proefdier worden jaarlijks gegeven binnen de faculteit Diergeneeskunde. Hierdoor hebben de onderzoekers de mogelijkheid om de juiste kennis te vergaren over de diersoort waarmee ze werken en kan dit weer als voorwaarde worden gesteld.

Trainen van proefdieren

Proefdieren die getraind zijn voor het ondergaan van noodzakelijke handelingen, zoals een bloedafname, ervaren minder stress. Dat is goed voor hun welzijn, voor de kwaliteit van de dierproeven en voor het vertrouwen van degene die voor de dieren zorgt. Met een webpagina, een videoclip op die pagina en persoonlijk advies helpt de IvD onderzoekers om training van proefdieren in hun studies te implementeren. Ook delen we praktisch toepasbare trainingsprotocollen voor muizen en ratten. In 2025 heeft onze grootste dierfaciliteit het trainingsaanbod uitgebreid met hersenwerk en cognitieve verrijking, zoals voerpuzzels en omgevingsvariatie. Deze praktische toepassingen stimuleren natuurlijk gedrag, verlagen stress en ondersteunen een stabielere uitvoering van dierproeven.

Perioperatieve zorg

In 2024 en 2025 is de perioperatieve zorg bij verschillende chirurgische ingrepen bekeken aan de hand van de in 2022 uitgebrachte Code of Practice van het NCad. Op basis daarvan zijn verschillende aanbevelingen gedaan voor verbetering. Ook is over dit onderwerp in 2025 een nascholingsdag georganiseerd.

Huisvesting proefdieren onder de loep

We hebben een internationale werkgroep geïnitieerd om de minimumeisen voor de huisvesting van ratten te onderzoeken en we hebben het effect van grotere kooien op het welzijn van ratten en de kwaliteit van onderzoek onderzocht. Waar mogelijk hebben we op basis hiervan grotere huisvesting voor ratten doorgevoerd.

Humane Endpoints-website

Om het dierenwelzijn tijdens experimenten zo goed mogelijk te beschermen, zijn nauwkeurige indicatoren gedefinieerd die ‘humane eindpunten’ worden genoemd. Dit zijn de criteria die je hanteert om te bepalen wanneer je om humane redenen ingrijpt in een proef. Deze criteria moeten zo concreet mogelijk geformuleerd worden. Het doel van een humaan eindpunt is het voorkómen of beëindigen van onnodig ongerief (verfijning). Deze informatieve website is ontworpen om onderzoekers, biotechnici en dierenartsen te onderwijzen over humane eindpunten: hoe ze te definiëren, hoe ze te herkennen bij laboratoriumdieren en hoe ernaar te handelen. Naast de website wordt een bijbehorende e-learningmodule aangeboden. De inhoud van de website is deels openbaar toegankelijk en deels beschikbaar na registratie, maar altijd gratis. In 2025 is een start gemaakt om de website grondig te herzien. In samenwerking met internationale partners worden de nieuwste inzichten toegevoegd en wordt informatie over meerdere diersoorten toegevoegd.